Krankzinnige ontwikkelingshulp

Ongeveer 2 miljard mensen uit ontwikkelingslanden lijden aan de gevolgen van een tekort aan vitamine A. Jaarlijks veroorzaakt het tekort bij ongeveer een half miljoen kinderen permanente blindheid. Het tekort leidt in uiterste gevallen ook tot sterfte. Het motiveerde onderzoeker Ingo Potrykus om een bepaald rijstgewas genetisch te veranderen, zodat het gewas meer bèta-carotine zou produceren. De bèta-carotine wordt in het menselijk lichaam omgezet tot vitamine A.

Potrykus’ wens om deze geel gekleurde Golden Rice gratis aan arme boeren in Oost-Azië te verstrekken, viel bijna in het water. Op de door hem gebruikte productiemethoden berustten namelijk patenten, in handen van het bedrijfsleven. Als wetenschapper mocht hij de technieken zelf gratis gebruiken, maar de arme boeren niet, die de technieken door hoge licentiekosten niet konden betalen.

Na herhaaldelijk aandringen besloten de patenthouders van hun rechten af te zien. De gratis rijstverstrekking betekende niet alleen de moreel juist keuze om arme volkeren te helpen, maar het bedrijfsleven zag het ook als investering in een grotere markt voor hun biotechnologische producten en diensten.

Het gevolg van ontwikkelingshulp

Wat is het gevolg op de lange termijn van deze vorm van ontwikkelingshulp? Voorstanders van voedselhulp zien het wereldvoedseltekort als het ‘probleem’ en een hogere voedselproductie dus als de ‘oplossing’. Maar hoe meer mensen dankzij voedselhulp geboren kunnen worden, des te groter het voedseltekort weer oploopt, waardoor de vraag naar meer ‘oplossing’ voor het groeiende ‘probleem’ toeneemt.

Anders gezegd: voedselhulp veroorzaakt een positieve terugkoppeling van het probleem. De hulp lost het probleem niet op, maar vergroot het probleem en stelt de uiteindelijke crisis enkel uit. De logica achter voedselhulp—en achter ontwikkelingshulp in het algemeen—klopt dus niet. Dat mensen in bijvoorbeeld Afrika honger lijden, ligt er in de eerste plaats aan dat Afrikaanse populaties te snel groeien. Geen enkele westerse hulpdienst kan die groei bijbenen. Hoe meer ‘hulp’, des te sneller de bevolkingsgroei en des te groter de uiteindelijke crisis.

Een andere kijk

Kortom, kortzichtige westerse ‘hulp’ verergerde de honger in Afrika en de Derde Wereld. Voedselhulp leidt niet tot een hogere welvaart voor de gehele populatie, maar tot een grotere populatie mensen met dezelfde of zelfs lagere levensstandaard. Het maakt daarbij niets uit of westerse hulpverleners zichzelf goede mensen vinden. Goede mensen kunnen ondanks goedbedoelde daden toch schade aanrichten, wanneer ze bijvoorbeeld de complexiteit van het probleem onderschatten.

Om dezelfde redenen biedt de roep om een gelijke, eerlijke verdeling van alle voedsel op Aarde geen oplossing. De kern van het probleem was namelijk nooit dat mensen te weinig eten kregen, maar dat er teveel mensen zijn geboren. Rijke westerse burgers zien enkel het onschuldige, hartverscheurende gezichtje van een Afrikaanse hongerkindje—de meest effectieve propaganda in de wereldgeschiedenis.

De ware oplossing ligt in een andere hoek: populatiemanagement. We moeten te snel groeiende populaties tegengaan, zodat ze weer een natuurlijk evenwicht met hun omgeving bereiken. Dan pas heeft het zin om de welvaart te verhogen. Is dat niet het doel van ontwikkelingshulp?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s