De mythe van geweld in de media

“Iemand gelooft dingen, omdat hij is geconditioneerd ze te geloven.”

Aldous Huxley, Heerlijke nieuwe wereld[1]

De enige manier om geweld te leren, is door het geweld eerst zelf als slachtoffer te ervaren.

De dodelijke aanslagen die Amerikaanse tieners op hun klasgenoten pleegden, zoals Kip Kinkel op Thurston High School, en Eric Harris en Dylan Klebold op Columbine, schokten velen in de westerse wereld en daarbuiten. Na zulke tragedies komen we via de media alle details over de levens van de schutters te weten, maar de ware motieven, en ook de ware oorzaken voor die motieven, blijven vaak angstvallig verborgen.

Opiniemakers misbruiken dergelijke schoolaanslagen enkel om hun politieke voor- of afkeur over bijvoorbeeld de wapenindustrie, geweld op televisie of gewelddadige computerspellen uit te spreken. Het ware verhaal verdwijnt onder een berg speculatie.

Uit onderzoek blijkt echter dat alle, niet sommige, niet vele, maar álle jonge schoolschutters een geschiedenis van kindermishandeling in zich meedragen.[2] Het is niet zo dat mishandelde kinderen allemaal moordenaars zullen worden, maar wel zijn alle schoolmoordenaars als kind mishandeld.

Geweld in de media

Na ieder bloedbad zoeken media en bevolking naar vereenvoudigde antwoorden. In plaats van naar diepere oorzaken te zoeken, leggen we de schuld bijvoorbeeld bij wapenwetgeving, gewelddadige computerspellen, duivelse popmuziek, liefdesverdriet of de verrechtsing van de samenleving, maar het gegeven dat honderden miljoenen mensen dagelijks aan deze zaken worden blootgesteld zonder ooit in moordenaars te veranderen, weerlegt het argument dat mensen daardoor gewelddadig worden.

De boekenseries In de ban van de ring of Harry Potter gaan immers ook over haatdragende tovenaars die complete volkeren willen uitroeien. Desondanks besluit geen enkele fan van deze reeksen om jarenlang een massamoord op onschuldige mensen voor te bereiden en uit te voeren. Als gewelddadige boeken jongeren dus niet in moordenaars veranderen, waarom zouden computerspellen dat dan wel doen?

Zelfs al zou geweld op internet mensen in massamoordenaars kunnen veranderen, waarom heeft dit effect van alle miljoenen gebruikers dan uitsluitend bij een handjevol van hen gewerkt? In werkelijkheid overschatten we de overtuigingskracht van beeld en geluid.

Een moslimgeleerde die voor studie bijvoorbeeld de Bijbel leest, verandert niet plots in een christen. Een bedrijfsleider die uit interesse Het Kapitaal van Karl Marx leest, staat de volgende ochtend niet op als overtuigd socialist. Evenmin verandert een “onschuldige en verlegen jonge jongen in een ijskoud monster” enkel na het lezen van rechtse samenzweringstheorieën.[3]

Wel kunnen kwaadwillende mensen inspiratie putten uit diverse mediabronnen. Inspiratiebronnen zijn echter nooit de oorzaak van de haatvolle emoties die aan de voet van terreur liggen. De strijders van de Islamitische Staat in Irak en Syrië beroepen zich bijvoorbeeld op geboden uit de Koran, die zij als rechtvaardiging voor hun terroristische daden lezen, maar de teksten waren nooit veroorzaker van hun emotionele haat.

Die haatvolle emoties hebben een andere oorzaak. Ligt het niet voor de hand dat terroristen, jihadisten, massamoordenaars, schoolschutters en dictators allen uit gebroken gezinnen komen en dat ze als jonge kinderen zelf met onmenselijk geweld tegen hun ziel werden geconfronteerd?

De bron van geweld

Haat wordt gezaaid in de akkers van verwoeste kinderzielen. De enige manier om geweld te leren, is door het geweld eerst zelf als slachtoffer te ervaren. “Pas bij de volwassenen leert het ongeliefde kind te haten,” begreep psychoanalytica Alice Miller.[4] Het is volgens haar niet mogelijk dat geliefde kinderen geweld overnemen door bijvoorbeeld enkel naar geweld op televisie te kijken:

“Vaak vragen ongeruste ouders of kinderen wreedheid niet door televisieprogramma’s leren. Ik denk dat een kind dat geen opgehoopte woede in zich draagt geen interesse voor gewelddadige en sadistische televisieprogramma’s zal tonen. De gewelddadige films zullen echter gulzig worden opgenomen door kinderen die zich thuis nooit mochten weren tegen grove of subtiele kwellingen, of die hun gevoelens om andere redenen nooit konden uiten, bijvoorbeeld om een bedreigde ouder te sparen. Hun geheime wraakwensen kunnen ze dan voor het beeldscherm identificerend bevredigen.”[5]

Niet geweld in de media maakt mensen gewelddadig, maar gewelddadige mensen consumeren (en produceren) gewelddadige media. We moeten dus op zoek gaan naar die ware oorzaken voor het ontstaan van gewelddadige gevoelens—en die liggen altijd in de persoonlijke ervaringssfeer van een mens.


[1]Aldous Huxley, Brave New World (New York: HarperPerennial, 1998), 234–35.

[2]Carole Anne Davis, Children Who Kill: Profiles of Pre-Teen and Teenage Killers (London: Allison & Busby, 2003).

[3]Anne Holt, “Is the Accused Norway Killer One of Us?”, The Wall Street Journal, 27 juli 2011, http://blogs.wsj.com/speakeasy/2011/07/27/is-the-norway-killer-one-of-us/.

[4]Alice Miller, Das verbannte Wissen, 1ste ed. (Frankfurt am Main: Suhrkamp Verlag, 1990), 65.

[5]Ibid., 64.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s